hoe bepaalt een team wie van de twee coureurs als eerste rijder wordt behandeld

Hoe bepaalt een F1-team wie de nummer één coureur is?

Formeel kent de Formule 1 geen officiële 'eerste rijder'-status — beide coureurs in een team zijn technisch gezien gelijkwaardig. In de praktijk ontstaat er echter vrijwel altijd een interne rangorde, gebaseerd op contractuele afspraken, prestaties tijdens het seizoen en de commerciële belangen van het team. Die hiërarchie heeft concrete gevolgen voor strategie, materiaalverdeling en teamorders.

Contractuele afspraken

De meest directe manier waarop een rangorde wordt vastgelegd, is via het rijderscontract. Toprijders als Max Verstappen bij Red Bull of Lewis Hamilton (voorheen bij Mercedes) hebben of hadden contractueel bedongen dat zij prioriteit krijgen bij strategische beslissingen. Dit kan betekenen dat zij als eerste een nieuwe motor of aerodynamisch pakket krijgen, dat hun teamgenoot wordt gevraagd positie te houden of zelfs te laten passeren.

Zo staat in veel contracten een zogeheten 'number one driver clause', waarbij de tweede rijder expliciet akkoord gaat met een ondersteunende rol. Coureurs die zo'n contract tekenen, ontvangen daar doorgaans een lagere vergoeding voor — soms slechts een fractie van het salaris van de kopman. Verstappen verdient naar schatting zo'n 55 miljoen dollar per jaar; een 'wingman' bij hetzelfde team kan met 3 tot 5 miljoen dollar genoegen nemen.

Prestaties tijdens het seizoen

Niet elk team begint het jaar met een vaste hiërarchie. Bij sommige constructeurs, zoals Ferrari in bepaalde seizoenen, geldt aan het begin van het jaar een 'equal treatment'-beleid. Naarmate het kampioenschap vordert, gaat het team de coureur met de meeste punten bevoordelen. Na een bepaald aantal races — vaak na de zomerstop rond race 12 of 13 van de 24 — wordt de kampioenspositie leidend.

Een concreet voorbeeld: in 2023 reed Sergio Pérez bij Red Bull het eerste deel van het seizoen vrijwel gelijk op met Verstappen. Naarmate Verstappens voorsprong in het kampioenschap groeide, werden teamorders steeds vaker in zijn voordeel uitgevoerd.

Teamorders en de FIA

Teamorders waren tussen 2002 en 2010 officieel verboden na het controversiële incident bij de Grand Prix van Oostenrijk 2002, waarbij Rubens Barrichello vlak voor de finish opzij ging voor Michael Schumacher. Sindsdien zijn ze weer toegestaan, maar teams communiceren ze vaak in versluierd taalgebruik. De beruchtse radioboodschap 'Multi 21' (Maleisië 2013), die Verstappens voorganger Vettel negeerde ten koste van Webber, illustreert hoe gespannen die dynamiek kan zijn.

Materiaal en logistiek

De eerste rijder krijgt ook praktische voordelen: bij beperkte beschikbaarheid van onderdelen — bijvoorbeeld een nieuwe vloer of een upgrade van de voorvleugel — krijgt de kopman die als eerste. In een seizoen waar budgetcaps van 135 miljoen dollar (2024) gelden, zijn dergelijke keuzes economisch relevant: je wil schaarse upgrades inzetten waar ze de meeste punten opleveren.

De rol van de coureur zelf

Tenslotte speelt de onderhandelingspositie van de coureur een grote rol. Een wereldkampioen of een rijder die door meerdere teams wordt begeerd, heeft de macht om in contractonderhandelingen een gelijkwaardige of bevoorrechte status af te dwingen. Jonge talenten of coureurs in hun eerste jaar bij een nieuw team accepteren vaker een ondergeschikte rol in ruil voor de kans om zich te bewijzen.

Conclusie

De status van eerste rijder is dus het resultaat van een samenspel tussen contractuele macht, tussenstand in het kampioenschap, beschikbaarheid van materiaal en de commerciële strategie van het team. Er is geen vaste formule, maar wie de meeste punten scoort én de sterkste onderhandelingspositie heeft, eindigt doorgaans bovenaan de interne rangorde.