wat is een virtual safety car en hoe beïnvloedt die de pitstopstrategie

Wat is een virtual safety car?

De virtual safety car is een snelheidslimietregime dat de FIA kan activeren wanneer er een incident op de baan is dat aandacht vereist, maar waarbij een volledige safety car-periode niet noodzakelijk is. Alle coureurs zijn verplicht hun rondetijd met ongeveer 40% te verhogen ten opzichte van hun normale tempo, wat neerkomt op een vaste maximumsnelheid per sectie van het circuit. In de praktijk rijden de auto's daardoor roughly 30 tot 40 seconden langzamer per ronde dan normaal.

Het systeem werd ingevoerd in 2015, na het fatale ongeluk met Jules Bianchi in Japan in 2014. Omdat Bianchi bij volle snelheid op een bergingskraan reed terwijl er elders op de baan een gele vlag werd gezwaaid, besloot de FIA een geautomatiseerd systeem te introduceren dat iedereen dwingt vaart te minderen.

Hoe werkt het technisch?

Zodra de VSC wordt geactiveerd, verschijnt op het stuur van elke coureur een melding en een deltabord. Dit deltabord toont of de coureur te snel of te langzaam rijdt ten opzichte van de voorgeschreven rondetijd. Te snel rijden leidt tot een tijdstraf; te langzaam rijden kost onnodig tijd. Teams en coureurs moeten de limiet zo nauwkeurig mogelijk volgen.

De limiet is per sector anders en wordt berekend op basis van de specifieke lay-out van het circuit. Op een circuit als Monza, waar de snelheden normaal extreem hoog liggen, is het verschil in absolute snelheid groter dan op een stratencircuit als Monaco.

Invloed op pitstopstrategie

Dit is waar het strategisch bijzonder interessant wordt. Normaal gesproken kost een pitstop een coureur tussen de 20 en 25 seconden aan baantijd — de tijd die hij verliest door van de baan af te rijden, stil te staan voor een bandenwisseling (gemiddeld 2,5 tot 3 seconden voor de eigenlijke wissel), en weer op de baan te komen.

Tijdens een VSC rijden alle coureurs al langzamer. Dat betekent dat iemand die een pitstop maakt tijdens de VSC een aanzienlijk kleiner tijdverlies lijdt ten opzichte van zijn concurrenten die buiten blijven. In theorie kan het tijdverlies van een pitstop tijdens een VSC worden teruggebracht tot slechts 10 à 15 seconden, afhankelijk van hoe lang de VSC duurt en hoe de pitlane gesitueerd is.

Praktijkvoorbeelden

Max Verstappen, Grand Prix van Brazilië 2021: Red Bull gebruikte een VSC-periode om Verstappen een vrijwel gratis pitstop te geven. Het team wist daarmee verse banden onder de auto te plaatsen terwijl de tijdkosten minimaal waren, wat direct bijdroeg aan zijn aanvalsplan richting het einde van de race.

Lewis Hamilton, Grand Prix van Bahrein 2019: Mercedes profiteerde van een VSC door Hamilton tijdig binnen te roepen voor nieuwe banden, waardoor hij een undercut kon uitvoeren op zijn concurrent zonder de gebruikelijke tijdsboete.

Monaco 2021: Sergio Pérez pitte tijdens een VSC en wist daarmee zijn positie te consolideren. Op Monaco, waar inhalen nagenoeg onmogelijk is, is een geslaagde VSC-pitstop extra waardevol omdat track position alles is.

Wanneer is een VSC-pitstop wel of niet de moeite waard?

Strategieteams hanteren een eenvoudige rekensom: als de tijdwinst tijdens de VSC groter is dan de tijdsboete die je normaal zou betalen voor een pitstop, dan is het de moeite waard. Factoren die meespelen:

• Duur van de VSC: Hoe langer de VSC actief is, hoe groter de tijdwinst per gestopte concurrent.
• Positie op de baan: Een coureur vlak bij de pitmuur profiteert meer dan iemand aan de andere kant van het circuit.
• Bandenleeftijd: Als een coureur toch al snel moest stoppen, is een VSC een perfecte aanleiding om dat moment naar voren te halen.
• Startpositie en positie in het veld: Een leider die stopt riskeert zijn positie te verliezen; een coureur in de achterhoede heeft minder te verliezen.

VSC versus echte safety car

De volledige safety car biedt nog grotere strategische voordelen omdat het veld dichter op elkaar wordt gereden en achterstanden verkleind worden. De VSC doet dat niet: de onderlinge tijdsverschillen blijven (bijna) gelijk. Dat maakt de VSC minder dramatisch voor het klassement, maar stelt teams wel in staat een 'goedkope' pitstop te plannen zonder dat de rangorde door het samenpakken van het veld wordt verstoord.

Kortom: de virtual safety car is voor F1-strateegen een van de meest waardevolle momenten in een race. Wie snel reageert en de rekensom correct maakt, kan een race volledig omgooien met één beslissing van enkele seconden.